Мэдээ - Гангийн үнэ хэрхэн тодорхойлогддог вэ?

Гангийн үнийг хэд хэдэн хүчин зүйлийн хослолоор тодорхойлдог бөгөөд үүнд голчлон дараахь зүйлс орно.

### Зардлын хүчин зүйлс

- **Түүхий эдийн өртөг**Төмрийн хүдэр, нүүрс, хаягдал ган гэх мэт нь ган үйлдвэрлэлийн гол түүхий эд юм. Төмрийн хүдрийн үнийн хэлбэлзэл нь гангийн үнэд мэдэгдэхүйц нөлөө үзүүлдэг. Дэлхийн төмрийн хүдрийн нийлүүлэлт багассан эсвэл эрэлт нэмэгдэх үед үнийн өсөлт нь гангийн үнийг өсгөхөд хүргэдэг. Ган үйлдвэрлэх үйл явцад эрчим хүчний эх үүсвэр болдог тул нүүрсний үнийн өөрчлөлт нь ган үйлдвэрлэлийн өртөгт нөлөөлнө. Хаягдмал гангийн үнэ нь гангийн үнэд нөлөөлнө. Богино хугацааны ган үйлдвэрлэхэд хаягдал ган нь гол түүхий эд бөгөөд хаягдал гангийн үнийн хэлбэлзэл нь гангийн үнэд шууд дамждаг.

- **Эрчим хүчний зардал**Ган үйлдвэрлэх процесст цахилгаан, байгалийн хий зэрэг эрчим хүчний хэрэглээ нь тодорхой зардлыг үүсгэдэг. Эрчим хүчний үнийн өсөлт нь ган үйлдвэрлэлийн өртгийг нэмэгдүүлж, улмаар гангийн үнийг өсгөх болно.
- **Тээврийн зардал**Үйлдвэрлэлийн талбайгаас хэрэглээний талбай хүртэл гангийн тээвэрлэлтийн зардал нь үнийн нэг бүрэлдэхүүн хэсэг юм. Тээврийн зай, тээврийн хэлбэр, тээврийн зах зээлийн эрэлт нийлүүлэлтийн нөхцөл байдал нь тээврийн зардалд нөлөөлж, улмаар гангийн үнэд нөлөөлнө.

### Зах зээлийн нийлүүлэлт ба эрэлт

- **Зах зээлийн эрэлт**Барилга, машин механизмын үйлдвэрлэл, автомашины үйлдвэрлэл, гэр ахуйн цахилгаан хэрэгсэл болон бусад салбарууд нь гангийн гол хэрэглээний салбарууд юм. Эдгээр салбарууд хурдацтай хөгжиж, гангийн эрэлт нэмэгдэхийн хэрээр гангийн үнэ өсөх хандлагатай байдаг. Жишээлбэл, үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээл цэцэглэн хөгжиж байгаа энэ үед олон тооны барилгын төслүүд их хэмжээний ган шаарддаг бөгөөд энэ нь гангийн үнийг өсгөхөд хүргэдэг.
- **Зах зээлийн нийлүүлэлт**Ган үйлдвэрлэлийн аж ахуйн нэгжүүдийн хүчин чадал, гарц, импортын хэмжээ зэрэг хүчин зүйлс нь зах зээлийн нийлүүлэлтийн байдлыг тодорхойлдог. Хэрэв ган үйлдвэрлэлийн аж ахуйн нэгжүүд хүчин чадлаа өргөжүүлэх, гарцыг нэмэгдүүлэх, эсвэл импортын хэмжээ мэдэгдэхүйц өсч, зах зээлийн эрэлт хэрэгцээ зохих ёсоор нэмэгдэхгүй бол гангийн үнэ буурч магадгүй юм.

### Макро эдийн засгийн хүчин зүйлс

- **Эдийн засгийн бодлого**Засгийн газрын санхүүгийн бодлого, мөнгөний бодлого, аж үйлдвэрийн бодлого нь гангийн үнэд нөлөөлнө. Санхүүгийн болон мөнгөний сул бодлого нь эдийн засгийн өсөлтийг өдөөж, гангийн эрэлтийг нэмэгдүүлж, улмаар гангийн үнийг өсгөж болзошгүй. Гангийн үйлдвэрлэлийн хүчин чадлыг тэлэхийг хязгаарлаж, байгаль орчныг хамгаалах хяналтыг бэхжүүлдэг зарим аж үйлдвэрийн бодлого нь гангийн нийлүүлэлтэд нөлөөлж, улмаар үнэд нөлөөлж болзошгүй юм.

- **Валютын ханшийн хэлбэлзэл**Төмрийн хүдэр эсвэл экспортын ган зэрэг импортын түүхий эдээс хамааралтай компаниудын хувьд валютын ханшийн хэлбэлзэл нь тэдний зардал болон ашигт нөлөөлнө. Дотоодын валютын ханш чангарснаар импортын түүхий эдийн өртгийг бууруулж болох ч олон улсын зах зээл дээр экспортын гангийн үнийг харьцангуй өндөр болгож, экспортын өрсөлдөх чадварт нөлөөлнө; дотоодын валютын ханш суларснаар импортын зардлыг нэмэгдүүлэх боловч гангийн экспортод ашигтай байх болно.

### Салбарын өрсөлдөөний хүчин зүйлс

- **Байгууллагын өрсөлдөөн**Гангийн үйлдвэрлэлийн компаниудын хоорондох өрсөлдөөн нь гангийн үнэд нөлөөлнө. Зах зээлийн өрсөлдөөн ширүүн байх үед компаниуд үнээ бууруулах замаар зах зээлийн эзлэх хувиа нэмэгдүүлэх боломжтой; зах зээлийн төвлөрөл өндөр байх үед компаниуд үнийн илүү хүчтэй эрх мэдэлтэй болж, харьцангуй өндөр үнийг хадгалах чадвартай байж болно.
- **Бүтээгдэхүүний ялгавартай өрсөлдөөн**Зарим компаниуд харьцангуй үнэтэй, өндөр нэмүү өртөг шингэсэн, өндөр хүчин чадалтай ган бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэснээр ялгавартай өрсөлдөөнд хүрдэг. Жишээлбэл, өндөр бат бэх зэрэг тусгай ган үйлдвэрлэдэг компаниудхайлшин ганмөнзэвэрдэггүй ганбүтээгдэхүүнийхээ техникийн өндөр агууламжаас шалтгаалан зах зээл дээр үнийн өндөр чадвартай байж магадгүй юм.